Saturday, 22 November 2014 00:00

Ο Ανδρέας Μουστούκης μιλά στο CultureCy, λίγο πριν το Φεστιβάλ Κυπρίων Συνθετών Featured

Written by  Κωνσταντίνος Κοκολογιάννης
Rate this item
(0 votes)

moustoukis culturecy

 

Αυτή την περίοδο συνεργάστηκες με το Θ.Ο.Κ. για την παράσταση Ρινόκεροι του Ιονέσκο. Πόσο ευάλωτη είναι σήμερα η κοινωνία από την “ίωση της ρινοκερίτιδας”

 

Θα έλεγα ότι η κοινωνία έιναι, υπήρξε και θα υπάρξει ευάλωτη από τη ρινοκερίτιδα και ίσως είναι και η μεγαλύτερη ανίατη ασθένεια που υπάρχει.

 

Ποια είναι τα συμπτώματα της, που την βλέπεις γύρω σου;

 

Τα συμπτώματα της ρινοκερίτιδας είναι, όπως και στον Ιονέσκο, η αλλαγή του δέρματος από λεπτό και τρυφερό, σε παχύδερμο.

 

Έχεις καθόλου ταυτιστεί με τον ήρωα του έργου;

 

Με τον Μπερναζέ; Ναι, νομίζω ότι έχω ταυτιστεί,η μάλλον βλέποντας τον Μπερναζέ, αυτός ταυτίστηκε μαζί μου! (γελια).

 

Είναι ο καλλιτέχνης αυτός που στέκεται κριτικά απέναντι στην προπαγάνδα, την απορρίπτει και αντιστέκεται, ή μπαίνει κι αυτός στο αυλάκι του συστήματος;

 

Κοίταξε ο καλλιτέχνης είναι ένα μεγάλο φάσμα πραγμάτων.Δεν θα ελεγα ,είναι ο σκεπτομενος ,ο ανθρωπος με ένα οραμα για τον Κοσμο και το αντιθετο.Και στην Τεχνη υπάρχουν στρατευμένοι καλλιτέχνες ,αλλοι όμως όχι ,που είναι πολιτικά αντιστασιακοί, πολιτικά αναρχικοί, οι οποίοι θα συνεχίσουν να είναι αυτό που είναι.   

 

Τα σύνορα μεταξύ στρατευμένου και ριζοσπαστικού δεν είναι πολύ σχετικά; Π.χ. και ο Μπρεχτ μπορούσες να έλεγες ότι ήταν ένας επαναστατικός καλλιτέχνης, αλλά ουσιαστικά ήταν ένα όργανο του κουμμουνιστικού κόμματος.

 

Ναι, βέβαια είναι πολλά τα παραδείγματα, άλλοτε γίνεται από θυματοποίηση αυτων άλλοτε για άλλους λογους. Οργανα όμως δεν θα έλεγα, όργανα είναι λίγο κάθετη λέξη, θα έλεγα ότι ήταν άνθρωποι, οι οποίοι δεν αντιδρούσαν στα πολιτικά δρώμενα. Δηλαδή αν κρίνω από τη συμφωνία σε 3 κινήσεις του Στραβίνσκι που γράφτηκε το 1945, δε σημαίνει τίποτα. Είχε πίσω του ένα πόλεμο 60 εκατομμυρίων νεκρών και αυτός έγραφε μια αφηρημένη φόρμα, δεν τον ενδιέφερε ο Πόλεμος, το  ολοκαύτωμα. Δεν ξέρω. Αυτό όμως πάλι δεν είναι ενδεικτικό της αξίας του έργου.

 

Εγώ πιστεύω ότι είναι περισσότερο αναρχικό, το να μην ασχολείσε μαζί του, εννοώντας το οποιοδήποτε status/εξουσία, γιατί αν δεν ασχολείσε, δεν υπάρχει για εσένα, άρα το εκμηδενίζεις, παρά πηγαίνεις ενάντια του. Είναι π.χ. κάτι που γίνεται με το ελαμ ή τη χρυσή αυγή, όσο περισσότερο ασχολούνται τόση περισσότερη δύναμη παίρνουν.

 

Ξέρεις όμως και στο Ρινόκερο οι ήρωες δεν εναντιωθήκαν εξ αρχής και αυτό τους έκανε ζημιά, γιατί καμιά φορά η ρινοκερίτιδα δεν εμφανίζει τα συμπτώματά της κάθετα και άμεσα, τα εμφανίζει έμμεσα, όπως για παράδειγμα αυτός ο κατ’ ονομασία ρατσισμός, αν υψώσεις ελληνική σημαία στο σπίτι σου ταυτόσημα ονομάζεσαι ρατσιστής. Ή αυτή η περίεργη αγάπη για τα ζώα που έχουμε, αλλά το γείτονά μας που πεινάει, δεν τον βλέπουμε, έτσι όλα αυτά τα πράγματα είναι σύνδρομα της ρινοκερίτιδας που δεν έχει να κάνει με το φασισμό και μόνο, έχει να κάνει και με ευγενείς ιδέες, όπως είναι η δικαιοσύνη, η αγάπη,η δημοκρατία. Όλοι οι πολιτικοί για δημοκρατία μιλάνε, για δικαιοσύνη μιλάνε.

 

Για τη δική τους δημοκρατία μιλάνε όπως τους συμφέρει

 

Βέβαια, εσύ που έζησες στην Ιταλία. Κοίτα τη δημοκρατία του Μπερλουσκόνι.  

Τη δημοκρατία της Άγγελα Μέρκελ. Η δημοκρατία του Σαμαρά. Τι είναι αυτή η δημοκρατία; Και όλοι βρίζουν τον Πούτιν. Ότι δεν είναι δημοκράτης. Η δημοκρατία του Ομπάμα του καθε ομπάμα. Τα κέντρα εξουσίας  μένουν ,ο νεοσυντηριτισμος αλλάζει μόνο τα  προσωπεία και η πολιτική γίνεται χειρότερη και επικίνδυνη . Ας πούμε για τη δημοκρατία του Ομπάμα, τον οποίο εγώ πίστεψα, όχι γιατί είναι δημοκρατικός, γιατί πολλοι πόλεμοι έγιναν επί δημοκρατικών. Τον πίστεψα γιατί τον είδα να φυλάει τις δυο μικρές κορούλες του και πίστεψα ότι έχει ανθρώπινο πρόσωπο. Έλα όμως που όλες οι καταστροφές και οι ψευδοεπαναστάσεις της Άνοιξης και όλοι οι πολέμοι εδώ στην περιοχή η στηριξη του ISIL η αποσταθεροποιηση της Ουκρανιας έγιναν επί Ομπάμα. Και τώρα είμαστε μπροστά στο κατώφλι του τρίτου παγκόσμιου πολέμου.

 

Ναι αλλά όλα αυτά δεν ήταν σπόρος του Μπους και τον νεοσυντηριτικών; Ξεκίνησαν από τότε και τώρα εμφανίζονται τα αποτελέσματα

 

Αν και παρεκκλίνουμε από το θέμα, αυτό που θέλω να πω, είναι ότι ο νεοσυντηριτισμός, ο οποίος καυθοριζει τη νέα τάξη πραγμάτων, δεν έχει πολιτικο προσωπο ούτε έχει μανιφέστο πολιτικό. Ο νεοσυντηριτισμός είναι ρινοκερίτιδα η οποία υπάρχει αόρατη γύρω μας και υπάρχει παντού. Το κέντρο της δεν είναι μόνο στην ανατολική ακτή των Η.Π.Α. Και η πολιτικοί που κάθονται εδώ σήμερα σε αυτό το καφένειο τι είναι;(Γνωστος Πολιτικος στο διπλανο τραπεζακι) Δεν είναι μέρος του συστήματος αυτού του νεοσυντηριτισμού δηλαδη; Άρα η ρινοκερίτιδα μπορεί να επεκταθεί μέσα από όμορφες και δημοκρατικές ιδέες, μέσα από ωραίες τέχνες,μεσα από αριστερα κινηματα , μπορεί να επεκταθεί μέσα από ωραίες φιλοσοφίες. Κι έγινε αυτό. και θα γίνεται αυτό.

 

 

 

Το θέατρο του παραλόγου εκφράζει τη βασική ιδέα ότι “η ζωή είναι χωρίς νόημα”. Τι νοηματοδοτεί τη ζωή σου;

 

Όταν μου έγραψες για πρώτη φορά αυτή την ερώτηση στο διαδίκτυο και την είδα, ξύπνησε μέσα μου αυτό το απύθμενο πηγάδι του θανάτου, γιατί προσπαθώ να το γεμίσω ρίχνοντάς του νότες, βιβλία, ταινίες… Μου το ξύπνησες γιατί έχεις αυτή την ευθυβολία να ονομάζεις τα πράγματα με το όνομά τους και όντως, ναι αυτό είναι και το βασικό υπαρξιακό ερώτημα. Υπάρχει λοιπόν νόημα ή δεν υπάρχει νοημα στη ζωή; Με τρομάζει αυτό. Θέλω να πιστεύω ότι υπάρχει και αν δεν υπαρχει το δημιουργησαν ο Μπαχ, ο Μπετοβεν ,Ο Μαλερ…θέλω να πιστεύω, το πιστεύω ότι υπάρχει ο θεός σε κάθε τι γύρω μας. Είναι αυτό που έλεγε ο Ματίς “υπάρχουν παντού λουλούδια γι’ αυτούς που θέλουν να τα δουν”.

 

Πόσο διαφορετικά είναι να γράφεις μουσική για το θέατρο ή τον κινηματογράφο;

                  

Σίγουρα οι αφηρημένες φόρμες της μουσικής, η μουσική για μουσική δηλαδή, διατηρεί αυτό το προνόμιο, το οποίο κάποτε μπορεί να είναι και μειονέκτημα, διατηρεί τη δυνατότητα να αφαιρεί κάθε διάμεσο το οποίο δημιουργεί έννοιες, το οποίο χρειάζεται στερεότυπα, αντικείμενα, για να εκφραστεί. Στη ζωγραφική για παράδειγμα χρειάζεσαι κάποιες αναπαραστάσεις, ή ακόμα και χρώμα, στην αφηρημένη ζωγραφική, για να μεταδόσεις το περιεχόμενο. Στις καθαρές μουσικές φόρμες, δεν χρειάζεσαι αναπαραστατικά διάμεσα για να μεταφέρεις το περιεχόμενο, γιατί η μουσική απευθύνεται καθαρά στο συγκινησιακό πεδίο του υποσυνειδήτου μας. δηλαδή, από την πρώτη στιγμή διατηρεί το δικαίωμα του αφηρημένου. Κάτι που όλες οι τέχνες θα θέλανε να γίνουν. Ας πούμε στον Τζόυς με τον “Οδυσσέα”, σου θυμίζω την αυτόματη γραφή, τους υπερρεαλιστές ποιητές, τη σύγχρονη ζωγραφική .Ο Κandinsky, ονόμαζε τα έργα του, Σύνθεση 1, Σύνθεση 2.κτλ. Αυτό βέβαια κάποτε μπορεί να γίνει κι ελάττωμα, γιατί στον 20 αιώνα πολλές τάσεις οδηγηθήκαν σε μια έρημο στειρότητας βλέποντας τον εαυτό τους μέσα στον Καθρέφτη και μόνο αυτό .

 

Και να ξεπεράσεις και εμπόδια

 

Να ξεπεράσεις εμπόδια τα οποία, έχουν να κάνουν με το ότι έχουμε συνηθίσει να χρειαζόμαστε αντικείμενα για να φτάσουμε στο νόημα αλλά κυρίως τα εμπόδια που έχουν να κάνουν με το περιεχόμενο της Τέχνης .

 

 

center of cypriot composers culturecy

 

 

 

Θα έχουμε τη χαρά να σε ακούσουμε στο Φεστιβάλ Κυπρίων Συνθετών. Ποια έργα σου θα παρουσιαστούν;

 

Καταρχήν να μου δώσεις ένα λεπτό για να πω μερικά πράγματα για το φεστιβάλ. Το Φεστιβάλ Κύπριων Συνθετών, Φεστιβάλ σύγχρονης μουσικής, είναι το τρίτο στη σειρά. Είναι αποτέλεσμα πολλών ετών προετοιμασίας, ανατροπών, απογοητεύσεων, όπου πριν τρία χρόνια καταφέραμε το νέο διοικητικό συμβούλιο του κέντρου να κάνει πραγματικότητα. Γιατί είναι καλό να γράφεις μια παρτιτούρα, αλλά μια παρτιτούρα χωρίς την ηχητική της ερμηνεία, είναι όπως το να γράφεις ένα σενάριο χωρίς να υπάρχει κινηματογραφιστής για να το κάνει σε ταινία. Δηλαδή υπηρχε η αναγκη οι ερμηνευτές να είναι καλοι. Κι αυτό νομίζω ότι το πετύχαμε με το φεστιβάλ και εχουμε εξαιρετικές συνεργασίες με Μουσικούς πρωτης γραμμης, τους λιγους που ζουν εδώ ,όπως η Δρασοσταλιδα ,αλλα και συνολα που μας ερχονται όπως οι Moscow Contemporary Music Enseble, DissonART, κ.α.

Τώρα στο φεστιβάλ θα παιχτούν και δύο δικά μου έργα, μεταξυ αλλων εργων Κυπριων και Ξενων Συνθετων όπως τους Χ.Σοφοκλεους, Ανδρονικου, Σαββα, Σταυρου,Σ.Σιαρρινο,Π.Βασκ, Στυλιανου,από το σχήμα DissonART ,που είναι το προσκεκλημένο μας σύνολο φετος, ένα από τα καλύτερα σύνολα που έχει η Ελλάδα για σύγχρονη μουσική και θα δώσουν δύο συναυλίες. Μεταξύ άλλων θα παίξουν κι ένα δικό μου εργο που ονομάζετε “Tlon”, τίτλος παρμένος από το αγαπημένο διήγημα του μεταφραστή του Μπόρχες στα Ελληνικά, “Ο Πλανήτης Τλον” όπου λέει: “Οι πύργοι είναι καμωμένη από αίμα και οι τίγρεις είναι διάφανες και βλέπεις μέσα στα σωθικά τους, αυτό που βράζει, που κάποτε υπήρξε ένα ζώο”.

Και το δεύτερο θα είναι με αυτό το καινούριο μουσικό όργανο που έφτιαξα και κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης θα φιλοξενηθεί κι ένα action painting, από την Ελιζα Πιερη ,που θα γίνει παράλληλα και αυτο-σχεδιαστικά μουσική από το Νoise Εnsemble.

 

Πώς κρίνεις τη μουσική σου σε εξέλιξη με το χρόνο;

Νομίζω ότι έκαψα τα χαρτιά μου. Γιατί κάποτε μπορούσα να ακούω μουσική να ονειρεύομαι και να ελπίζω. Τώρα νομίζω ότι αυτό που κάνω, είναι να νιώθω ότι μου λιγοστεύει ο χρόνος. Δεν έχω χρόνο. Δεν μου έμεινε χρόνος, οπότε, επιλέγω μουσικούς όγκους που να πιστεύω ή να θέλω να μεταφέρουν το περιεχόμενο τους με εκρηκτικό τρόπο, με άμεσο, με τον πιο άμεσο ίσως τρόπο που μπορούν να μεταφέρουν.

 

 

 

Δηλαδή προτιμάς κάτι ”Εδώ και τώρα”, σε χρόνο Dt, παρά να κάθεσαι να το αναπτύξεις “τρώγοντας” χρόνο.

 

Αυτό που είπες μου αρέσει γιατί έχει να κάνει με τη φόρμα, δηλαδή, οι φόρμες που ξεδιπλώνονται με κανόνες μουσικούς. Πλέον τις αντιλαμβάνομαι, αλλά περισσότερο με απασχολεί το περιεχόμενο του έργου, κι όχι ο τρόπος με τον οποίο θα εκφραστεί. Με ενδιαφέρει δηλαδή η συγχώνευση του ήχου γιατί είναι στα όρια της μουσικής. Και το όριο της μουσικής όπως και κάθε τέχνης βρίσκεται στα όρια της εποχή της και η εποχή μας είναι συγχωνευμένη, καμένη. Ή αντιθέτως, ο απόλυτος μινιμαλισμός, όπως κενή είναι και η εποχή μας. Αυτά τα δύο με ενδιαφέρουν.

 

Το όριο στη μουσική είναι και το όριο του ανθρώπου. Από τη στιγμή που ζούμε σε ένα επίπεδο περιβάλλον. Άνθρωποι πιο ανήσυχοι, όπως είναι οι καλλιτέχνες, θέλουν να δούνε πού είναι τα όρια τους. Ένας ζωγράφος παίζει με τα όρια της ζωγραφικής, ένας λογοτέχνης με τα όρια της λογοτεχνίας, ένας μουσικός με τα όρια της μουσικής. Ίσως είναι καλό αυτό, ότι είναι “φλαταρισμένη” η κοινωνία μας, γιατί έτσι κάποιοι άνθρωποι προσπαθούν να ξεφύγουν από αυτή την κατάσταση, τη σταθερή, την αεικίνητη.

 

Ξέρεις δεν με ενδιαφέρει η ευρεσιτεχνία στις τέχνες για χάρη της ευρεσιτεχνίας, δεν με ενδιαφέρει η εφευρετικότητα για χάρη της εφευρετικότητας, ούτε η τέχνη για την τέχνη. Με ενδιαφέρει το όριο της μουσικής σαν ένα φυσικό αποτέλεσμα της “υπερθέρμανσης” του ανθρώπινου πολιτισμού και του αδιεξόδου στο οποίο έφτασε και όχι σαν ηχητικό αποτέλεσμα, όχι σαν μουσική εφευρετικότητα Δεν με ενδιαφέρει ο “ακαδημαϊσμός” της μουσικής.

 

Αυτό που εννοούσα είναι ότι η μουσική είναι ένα κομμάτι της ζωής σου. Σαν άνθρωπος που προσπαθείς να είσαι παρόν στον τόπο σου και να δέχεσαι τα ερεθίσματα που σου μεταδίδει, έχεις ανακαλύψει ότι πρέπει να κοιτάς και κάπου διαφορετικά, να εμβαθύνεις στα πράγματα που λαμβάνεις σαν πληροφορία και αυτό να σε πηγαίνει και κάπου αλλού συναισθηματικά. Στα όρια σου.

 

Ναι, έτσι είναι. Και αυτό το να σε πάει κάπου αλλού, είναι ένα κλειδί σίγουρα. Γιατί έχουμε ανάγκη τις τέχνες σαν τη μόνη γέφυρα που μας αξιώνει προς μια αληθινή ζωή. Δηλαδή έχουμε ανάγκη την τέχνη όχι σαν υποκατάστατο της ζωής, αλλά σαν τη νοσταλγία αυτού που απωλέσαμε.

 

 moustoukis2 culturecy

 

Ας σε πάω τώρα και μερικά χρόνια πίσω. Πώς είναι να είσαι μαθητής του Μπόρις Τισσενκο;

 

Ήταν πολύ σημαδιακό για τη ζωή μου, γιατί τυχαία βρέθηκα στην τάξη του. Δεν θα μπορούσα να βρεθώ αν η Σοβιετική Ένωση δεν είχε καταρρεύσει. Λόγω ανάγκης δέχτηκαν και μερικούς ξένους φοιτητές κι ένας από αυτούς ήμουν κι εγώ. Ο Μπορίς Τισσένκο ήταν μια εκρηκτική προσωπικότητα, ήταν ο αγαπημένος μαθητής του μεγάλου συνθέτη Σοστακόβιτς, ο οποίος σημάδεψε με τη μουσική του όλο τον 20ο αιώνα και σαν μαθητής του κουβάλουσε ένα μέρος του μεγάλου αυτού συνθέτη. Κι ο ίδιος ήταν σπουδαιος, αλλά δυστυχώς έζησε στο μεταίχμιο μεταξύ σοβιετικής και μέτα-σοβιετικής εποχής. Οπότε κάπου η ταυτότητά του κλονίστηκε μετά το ‘91. Ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά γκρίζα μάτια, ένας άνθρωπος με ένα Ντοστογιεφσκικό πόνο και με ένα τόσο καθαρό ρομαντισμό που νομίζω ότι σημάδεψε πάρα πολύ και τη δική μου τη ζωή.

 

Εκτός από αυτές, ποιες ήταν οι καταλυτικές μορφές που επηρέασαν το έργο σου και θεωρείς δασκάλους;

 

Είναι πάρα πολλοί. Έχω πολλούς συντροφους  που δεν ξέρω που να τους χωρέσω. “Είναι πολύ μικρό το εργαστήρι μου για να χωρέσει όλους αυτούς που αγαπώ μέσα του”. Έτσι κι εγώ όταν ανοίγω τις παρτιτούρες μου για να γράψω δεν βρίσκω χώρο για να πατήσω. Είναι τόσοι πολλοί. Μεταξύ αυτών σίγουρα είναι ο Σοστακόβιτς στην πρώτη μου περίοδο. Ο Τισσενκο, ο Schnittke, σίγουρα ο Grissey, ο Kanchelli , o Phillip Glass, ο Stockhausen, o Cage, o Μπετόβεν, ο Μπαχ, o Monteverdi, o Purcel, ο Furrer είναι τόσοι πολλοί… οι Beatles, οι Neunbauden…! Ο Τσαϊκόφσκι ο Κουνέλης, ο Schiele, ο Mark Rothko, o Pollock, o Κάφκα, δεν ξέρω, θα μπορούσα να μιλώ με τις ώρες  …τόσοι πολλοί.

 

Μου ανέφερες ονόματα από διάφορα είδη. Και σε μια κουβέντα που είχαμε παλιότερα, μου είχες πει ότι η μουσική δεν έχει είδη, κατηγορίες. Χωρίζεται μόνο σε καλή και κακή μουσική.

 

Έτσι είναι.

 

Τι κάνει να διαφέρει τη μία από την άλλη;

 

Το περιεχόμενο. Είναι το μόνο μέτρο που μπορεί να ξεχωρίσει τη μεγάλη τέχνη από την περιστασιακή εκδήλωση της διασκέδασης.

 

Τέχνη για ψυχαγωγία και όχι για διασκέδαση.

           

Ετσι.

 

Ποια είναι τα ερεθίσματα που σε κάνουν να ανοίγεις το πεντάγραμμο.

 

H Νοσταλγία….ασε ομως θα μπορουσαμε να μιλαμε για ωρες αλλα χωρις το κασετοφωνο .(γελια)

 

Κι έτσι κλείσαμε το μαγνητόφωνο και συνεχίσαμε να μιλάμε με τις ώρες, παρέα με όλους τους πιο πάνω αναφερόμενους φίλους.

 

 

 

Read 1943 times Last modified on Saturday, 29 November 2014 17:14

More...

No sub-categories to show!
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Tomato Green Blue Cyan Pink Purple

Body

Background Color
Text Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction