dimos xloptsioudis logos kai texni

 

Η ποίηση του Δήμου Χλωπτσιούδη είναι μια... μπουνιά στο στομάχι. Είναι ο επαναστατημένος εαυτός μας, που προσπαθεί να σηκώσει τον ωχαδερφιστη εαυτό μας από την πολυθρόνα και να του πει: Κοίτα, Σκέψου, Δράσε!
Η ποίηση του Δήμου Χλωπτσιούδη είναι ένα ρεπορτάζ της Ελληνικής κατάντιας, ένα ντοκυματέρ της κρίσης.

Η συνέχεια στο ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

 

street poetry 1

 

για το http://tovivlio.net/

Η ποιητική παραγωγή τις τελευταίες δεκαετίες μοιάζει να περιχαρακώνεται χωρικά σε κλειστούς τοίχους, να περιορίζει το κοινό της. Έγινε μία τέχνη κλειστή, φυλακισμένη, σε παρουσιάσεις, σε ιδιωτικές βραδιές, ενίοτε και μέρος λίγων υπαίθριων φεστιβαλικών δράσεων.
Ας μη λησμονούμε ότι η ποίηση μέχρι σχετικά πρόσφατα ήταν "εξωτερικών χώρων". Απαγγέλλονταν σε υπαίθριες συναθροίσεις πολιτών, σε φεστιβαλικές εκδηλώσεις, σε γιορτές και επετείους ή θρήνους. Από την εποχή των Μυκηναίων αοιδών μέχρι τον Ύστερο νεωτερισμό, η ποίηση ήταν κοινωνική και ανοιχτή, μία τέχνη ελεύθερης έκφρασης. Ο Γιώργης Παυλόπουλος στην ανάγκη του να ανοίξει τη μαγική πόρτα της Ποίησης, αναζητά αντικλείδια στις ποιητικές συνθέσεις αιώνων ώστε να την παραβιάσουμε και να την κάνουμε κτήμα όλων, ακόμα κι εκείνων που την προσπερνούν.
Και είναι πράγματι οξύμωρο, στην εποχή του διαδικτύου και της εντεινόμενης λογοτεχνικής παραγωγής, ότι το χάσμα ανάμεσα στον αναγνώστη και τον ποιητή μεγαλώνει. Η ποίηση συρρικνώνεται σ’ ένα συστελλόμενο σύμπαν, που περιμένει μία νέα τάση, ένα νέο big bag εξωτερίκευσης και οικειοποίησης της τέχνης.

Η ποίηση έχει ανάγκη να γίνει μία τέχνη του δρόμου. Να αγκαλιάσει το γκράφιτι, τα γλυπτά των πλατειών, την άστεγη μουσική. Να κατακτήσει αδόμητους χώρους, να γίνει δρώμενο ερμηνευτικό (performance), να βρεθεί δίπλα στον άνθρωπο, όπως κάθε λαϊκή τέχνη.
Ο δρόμος, ένα πολεοδομικό σύνορο που χωρίζει τσιμεντένιους γίγαντες, αίφνης μεταμορφώνεται σε ζωντανή πολιτιστική αρτηρία στο κορμί της πόλης. Ο δρόμος γίνεται η ενδιάμεση απόσταση προς τον προορισμό (κοινό). Ο δρόμος όμως, όσο κι αν είναι ψυχρός και απρόσωπος, θορυβώδης και οικείος, είναι ταυτόχρονα ένας τόσο οικείος δημόσιος χώρος. Ένα μέρος όπου καταγράφεται ένα τεράστιο σύνολο κοινωνικών συναντήσεων που δε γίνονται επαφές και που μόνο η τέχνη μπορεί να μετεξελίξει σε συναναστροφές.

Ας μην παραβλέπουμε ότι η τέχνη του δρόμου είναι μία τέχνη βιωμένη και σε ευθεία αλληλεπίδραση με το κοινό. Είναι προσβάσιμη και άμεσα αντιτίθεται στην ελιτίστικη αντίληψη για τους καλλιτέχνες. Η φιλαυτία του δημιουργού υποκλίνεται μπροστά στην αμεσότητα με τον περαστικό ακροατή/θεατή. Άλλωστε, η τέχνη του δρόμου είναι αιφνιδιαστική μα και οικεία.
Συχνά ως ποίηση του δρόμου αντιλαμβανόμαστε τα γκράφιτι στίχων. Έτσι όμως φτωχαίνουμε/περιορίζουμε και τη λαϊκή τέχνη και την ποίηση, αφού πρόκειται για επιλεκτική τμηματική αναπαραγωγή συνθέσεων ερήμην συνήθως του δημιουργού (βέβαια την ίδια στιγμή διακρίνεται η αναγνώριση του καλλιτέχνη και στοιχειοθετεί την μορφή οικειοποίηση/συλλογικοποίηση της ατομικής τέχνης).

Είναι ανάγκη ο ποιητής να έρθει σε επαφή με το κοινό, το άγνωστο κοινό. Να αφουγκραστεί το δρόμο, όπως οι εκπρόσωποι των άλλων Τεχνών. Να τον βιώσει στην καθημερινότητά του, στην κίνηση των ανθρώπινων αγχωμένων αλυσίδων, να ακροαστεί δημιουργικά την αλλοτρίωση των ανθρώπινων κρίκων, να εμπνευστεί και να εμπνεύσει. Έτσι, η επαφή -φευγαλέα δίχως τυπικότητες ή ταμπού- αφήνει ανεξίτηλους χρωματισμούς στον ποιητικό καμβά και τη δημιουργική ψυχοσύνθεση. Γιατί τελικά η ποίησης στο δρόμο, στην πλατεία, στον πεζόδρομο απελευθερώνεται. Γίνεται νεανίας, ανανεώνει την τέχνη του λόγου.

Στις δύσκολες εποχές η Τέχνη μπορεί να ενδυναμώσει, να ισχυροποιηθεί, αρκεί να αποζητά νέες φόρμες, νέες εκφραστικές διεξόδους. Δύναται μπορεί όχι μόνο να λειτουργεί ως παρηγοριά σε εποχές αβεβαιότητας, αλλά και να αφυπνίσει. Δεν πρόκειται απλά για επαναστατικό κάλεσμα ούτε για ιαχές ανατροπής. Η Τέχνη με τη διαχείριση του συναισθήματος μπορεί να οδηγήσει στη συνειδητοποίηση.

Ειδικά τα τελευταία έτη της κοινωνικής αμηχανίας και δυσφορίας, η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει υπερβατικά συνδέοντας το υπαρξιακό ζήτημα (αναζήτηση νέας ταυτότητας, συλλογική ευθύνη και ομηρία, ατομική εξαθλίωση) με τις κοινωνικές ανάγκες υπό το ανθρωπιστικό πρόταγμα. Άλλωστε, οι ποιητές δε ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας. Είναι οργανικό μέλος της. Και τόσο οι νεώτερη ποιητική γενιά, όσο και οι κοινωνιοϋπαρξιακές ποιητικές συνθέσεις παλαιότερων δημιουργών δείχνουν την τάση εξόδου την ποίησης από τα χαρακώματα του ελιτισμού και της απομόνωσης.
Η ποίηση δημιουργεί συμβολισμούς, ανασυγκροτεί αισθητικά και συναισθηματικά την κοινωνία και επανατοποθετεί ντον Άνθρωπο σε νέο ρόλο. Αμφισβητεί δυνητικά το παρόν και λειτουργεί ως αντίδοτο στη ματαιότητα και την απελπισία. Η ποίηση όχι μόνο καταθέτει προτάσεις, αλλά και προβάλλει όνειρα, θέτει προτεραιότητες, υπερπηδά τα αδιέξοδα. Ανατρέπει το "φυσιολογικό" και δηλητηριάζει το "ρεαλιστικό", επαναδιαπραγματεύεται το ρόλο του ατόμου στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων. Ανήσυχος πολιτικά και κοινωνικά δραστηριοποιείται ενεργά στα κοινωνικά κινήματα της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Διατηρεί το κοινωνικής και πολιτικής κατεύθυνσης ιστολόγιο "ο δείμος του πολίτη" και το εκδοτικό "στη χώρα των κανιβάλων". Έχει πολλές συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο tvxs.gr και στα "Ενθέματα" της Κυριακάτικης Αυγής, schooltime.gr, eklogika.gr κ.ά. Έχει συγγράφει τα βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (πολιτικό δοκίμιο, 2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), «7 δοκίμια» (συλλογή δοκιμίων, 2013), «η οργή της πεταλούδας» (ποιητική συλλογή, 2013) και "η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (πολιτικό δοκίμιο, 2014). Έχει πάρει μέρος σε πολλές λογοτεχνικές δράσεις.

Published in Λογοτεχνία

poesia culturecy

 

από τον Δήμο Χλωπτσιούδη για το tvxs.gr

 

Ζούμε σε μια εποχή όπου ο Άνθρωπος έχει χάσει και την ιδιότητά του εκείνη που τον διακρίνει από τα άλλα θηρία, απεμπόλησε κάθε έννοια συμπόνιας που περικλείει η ταυτότητα του είδους του. Η τέχνη, εκείνο το χαρακτηριστικό διάκρισης από τα άλλα ζώα, είναι το πρώτο που απομακρύνθηκε από τον Άνθρωπο.

Κατά τον Ουμπέρτο Έκο ο πρωτοφασισμός εμφανίστηκε με την αποανθρωποποίηση του ατόμου καθώς γίνεται ο Άλλος, ο Ξένος, ο Διαφορετικός. Η αποανθρωποποίηση σήμερα έχει άλλα ονόματα: λέγεται κρίση αξιών, νεοναζισμός, μνημόνια, ατομισμός, εξανδραποδισμός. Υποδούλωση ηθική και συναισθηματική. Ο Άνθρωπος φθίνει ως αξία, εξευτελίζεται ως συλλογική οντότητα. Ο ανθρωπισμός υποβιβάζεται σε μία θεωρητική προσέγγιση φιλοσοφικής διάστασης και ο Άνθρωπος που στην ελληνική μυθολογία ήταν απάντηση σε αίνιγμα, καταντά μία ποσοτική μονάδα οικονομικής προσέγγισης.

Σήμερα που είναι ανάγκη όσο ποτέ να επανεφεύρουμε την ανθρωπιά, η ποίηση μπορεί να σταθεί ο μόνος οδηγός στις αναζητήσεις μας. Μόνο με την Τέχνη και την Ποίηση μπορούμε να ξαναδημιούργησε τον Άνθρωπο από τις πέτρες ως άλλοι Δευκαλίωνες. Αν κάποτε η λέξη αυτή (άνθρωπος) σκότωσε το τέρας της Θήβας, σήμερα μπορεί να σταθεί αρωγός στις δυσκολίες που αναδύονται από την τρικυμία.

Σε μια δύσκολη εποχή επιλέξαμε να αγωνιστούμε με τις λέξεις και με τα συναισθήματα, δοθήκαμε στον αγώνα του λόγου. Μόνη η ποίηση δύναται να σταθεί αντάξια αρωγός του ανθρώπου, μόνο σε αυτόν οφείλουμε να στρέψουμε την ποιητική μας. Είμαστε άνθρωποι με συναισθήματα, με όνειρα, με σχέδια για το μέλλον.

Η ποίηση όμως που κάποτε φώλιαζε στις καρδιές των ανθρώπων και τους ταξίδευε σε επικά ταξίδια, σε μάχες, σε έρωτες και παραλογές, κλειδώθηκε σε πύργους τριγυρισμένους από ασπαλάθους. Απομακρύνθηκε από τις ψυχές, έγινε το είδωλο από αιθέρα που κάποτε συντρόφευε τους ανθρώπους σε κάθε βήμα της ζωής τους.

Η ποίηση είναι το καταφύγιο της γλώσσας. Στον φαινομενικά αδράστειο γλωσσικό τηλεβόθρο, η ποίηση είναι ο ευνοϊκότερος συνομιλητής του Ανθρώπου. Στην εποχή της εικόνας, μόνο αυτή στέκεται με κριτική διάθεση στο λόγο. Γιατί η ποίηση είναι η κρίση της γλώσσας. Δεν ισοπεδώνει, αλλά εγείρει γέφυρες μεταξύ των ανθρώπων, αγκαλιάζει διαλέκτους, γεννά εικόνες, ζωγραφίζει συναισθήματα. Είναι καιρός όμως πια η ποίηση να αγγίξει όλους τους ανθρώπους, να γίνει κτήμα όλων. Να μιλήσει για τον Άνθρωπο στον Άνθρωπο. Σε μια απρόσωπη ασύρματη κοινωνία, μόνο εκείνη μπορεί να συνδέσει τα συναισθήματα και να χαλάσουμε το τέρας.

Είναι ανάγκη η ποίηση να έρθει κοντά στην κοινωνία, να αγκαλιαστεί από αυτήν, χωρίς συμβολισμούς, δίχως ρητορείες και κρυμμένα μηνύματα. Η ποίηση είναι μόνο τμήμα της πατροπαράδοτης λογοτεχνικής μας δαντέλας. Η πλούσια παράδοση των δημωδών ασμάτων και των μεσαιωνικών επών το απέδειξε.

Είναι ανάγκη η ποίηση να στραφεί στον Άνθρωπο, να μιλήσει για τα βάσανά του, τα όνειρά του, τον έρωτα… Έτσι θα έρθει πιο κοντά στο κοινό και το κοινό θα την αγκαλιάσει ξανά. Κάθε σύνθεση μπορεί να γίνει μια μικρή ή μεγάλη βελονιά στο ποιητικό κέντημα των συναισθημάτων.

Ας πλησιάσουμε περισσότερο τον Άνθρωπο και το αναγνωστικό κοινό δημιουργώντας τις στιχουργικές προϋποθέσεις ώστε εκείνο να αφουγκραστεί τα μηνύματά μας. Δεν χρειαζόμαστε ποιητικές ρητορείες ούτε λανθάνοντες στοχασμούς. Χρειαζόμαστε έναν άλλο δρόμο που να μας αναδείξει ένα νέο πολιτισμό στηριγμένο στον Άνθρωπο, μακριά από τον εκμαυλισμό της τηλεοπτικής γλώσσας, πέρα από την υποδούλωση της ουσίας στην εικόνα. Ο Ευριπίδης το αντιλήφθηκε πολύ παλαιότερα. Εμείς καλούμαστε σήμερα να κάνουμε ξανά διάκριση ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι.

Ας φέρουμε τους ποιητές ως αέρα στα σχολειά. Ας λούσουμε τους μαθητές με το σύγχρονο ποιητικό φως. Ας ακούσουμε τους ποιητές που τολμούν να μιλήσουν. Εκείνους που μιλούν μακριά από τις τηλεοπτικές δημόσιες σχέσεις, εκείνους τους ποιητές που δε θα μελοποιηθούν και δε τραγουδηθούν ποτέ από επώνυμους καλλιτέχνες. Ας φέρουμε στα σχολεία ποιητές που θα μιλήσουν άμεσα στις καρδιές των μαθητών και θα τους δείξουν ότι η ποίηση είναι για όλους…

 

demos khloptsioudes-culturecy

Κατεβάστε τη νέα ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη, «κατάστιχα» από την cosmotebooks ή από το myebooks.gr

Το παραπάνω κείμενο γράφτηκε με αφορμή τη διάκρισή του Δήμου Χλωπτσιούδη κατά το 14o διεθνή διαγωνισμό του περιοδικού ΚΕΛΑΙΝΩ και δημοσιεύεται με αφορμή την έκδοση των κατάστιχων.

Published in Λογοτεχνία

Η ποίηση, όπως και κάθε τέχνη, είναι κατά βάση υπόθεση υποκειμενική. Διακρίνεται από έναν διπλό υποκειμενισμό: του ποιητή και εκείνον του αναγνώστη. Όταν στις αρχές του Κ΄ αιώνα έγινε η πρώτη έκθεση τεχνών με μεγάλα ευρωπαϊκά κι αμερικάνικα έργα τέχνης στη Νέα Υόρκη, πίνακες που χαρακτήρισαν την ευρωπαϊκή ζωγραφική (Μονέ, Πικάσο κλπ) στις ΗΠΑ αντιμετωπίστηκαν με χλεύη… Μεγάλοι λογοτέχνες που στην εποχή τους απαξιώθηκαν από τους κριτικούς ως λαϊκοί -με την υποτιμητική έννοια και τον μεσαιωνικό ελιτισμό της εποχής- σήμερα θεωρούνται κλασσικοί και παγκόσμιοι (πχ Σαίξπηρ)[1].

 

giorgio de chirico culturecy

Τζόρτζιο Nτε Kίρικο - Η Αβεβαιότητα του Ποιητή

 

Η ποίηση έχει την ιδιαιτερότητα να αποτελείται από πολύ απλά υλικά: τις λέξεις και την αλήθεια των συναισθημάτων. Η γλώσσα, αυτό της το όπλο, την καθιστά τόσο προσιτή στο κοινό. Ωστόσο, επί δεκαετίες αναπτύχθηκε μία ελιτίστικη αντίληψη για την ποίηση. Θεωρήθηκε ως μία τέχνη των λίγων, ως μία λογοτεχνία βαθιών νοημάτων που έχριζαν ιδιαίτερης μόρφωσης και προσέγγισης ώστε να αναγνωριστούν τα «κρυφά μηνύματα».

Μα τούτο την έθεσε σε μία διαφορετική υποκειμενική διάσταση. Η ποίηση έχασε την "αντικειμενικότητα" που ήθελαν να εμφανίσουν οι ειδικοί επιστήμονες και την κατέστησαν έρμαιο αναλύσεων. Ας μην παραβλέπουμε ότι η πρώτη επαφή των ανθρώπων με την ποιητική τέχνη στο σχολείο λειτουργεί καταλυτικά για τον αντιμετώπισής της από τον ενήλικα αναγνώστη. Η στειρότητα της διδακτικής προσέγγισης, οι φιλολογισμοί και η απαξίωση της τέχνης μέσα από πλήθος αναλύσεων[2]σε βάρος της ποιητικής εμπνευσμένης αναδημιουργίας του παιδιού, λειτουργούν ανασταλτικά στην αποδοχή της ποίησης με μάτι ελεύθερο, με νου καθαρό.

Βέβαια, σε εποχές με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, η ποίηση θεωρούνταν τέχνη των ελίτ. Κι όμως έτσι αποκρύπτουμε τη βιωματική επαφή αιώνων με τη στιχουργική. Ξεχνάμε ότι επί αιώνες οι άνθρωποι -οι αγράμματοι- μάθαιναν δημοτικά άσματα, στροφές από ποιητικές συνθέσεις (πχ τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν, τον Ερωτόκριτο) ή ακόμα και αποσπασματικούς στίχους (από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους ή αργότερα Καρυωτάκη, Καβάφη, Ρίτσο και σήμερα Λειβαδίτη). Και φυσικά μιλάμε για λαϊκή ποίηση, πριν ακόμα κάποιοι την απομακρύνουν από το ευρύ κοινό ως μία τέχνη της ελίτ των γραμμάτων.

Η απομάκρυνση της Ποίησης από το κοινό αποτελεί μία ακόμα απόδειξη της υποκειμενικότητας των Τεχνών, πέρα από καλλιτεχνικά ρεύματα, τάσεις και νόρμες που ίσως ένας αμύητος δε γνωρίζει (πχ σουρεαλισμός στην ποίηση, ιμπρεσιονισμός στη ζωγραφική κλπ). Μα τούτο έχει να κάνει με τη μόρφωση του κοινού, την καλλιτεχνική του παιδεία, το σχολείο και τη στάση των μέσων επικοινωνίας απέναντι στις Τέχνες (και φυσικά την οικονομική διασύνδεσή τους με τη βιομηχανία του θεάματος και τη βιομηχανία των φεστιβάλ).

Και αυτός τελικά είναι ο ρόλος του ειδικού και του καλλιτέχνη: να δείξουν -και να διδάξουν- τις τάσεις, τα ρεύματα και την καλλιτεχνική προϊστορία στο κοινό. Να το εκπαιδεύσουν ώστε να μάθει να δέχεται το διαφορετικό και το πρωτοποριακό[3]. Επί τούτου μάλιστα θα αντιτείναμε βιωματική επαφή των μαθητών με την ποίηση και την ανάπτυξη επαφών τους με ποιητές εν ενεργεία. Και από δαύτους τόσο η γενιά της Μεταπολίτευσης[4] όσο και ηγενιά της κρίσης έχουν να επιδείξουν αξιόλογα ονόματα[5]. Αν θέλουμε να πάμε μακρύτερα θα καλούσαμε τα Υπουργεία Πολιτισμού και Τουρισμού να αναδείξουν ως τουριστικό θέλγητρο τη σύγχρονη ελληνική τέχνη, να φέρουν σε επαφή τους τουρίστες με τη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή[6] να επενδύσουν σε μεταφράσεις Ελλήνων ποιητών γνωστότερων, βραβευμένων και πρωτοεμφανιζόμενων.

Καθώς όμως η Τέχνη δεν μπορεί να υποταχθεί στο μέτρο, καθίσταται  αδύνατη κάθε προσπάθεια μέτρησης και της Ποίησης. Οι φιλολογικές αναλύσεις δεν καθιστούν μία σύνθεση ποιοτική. Ούτε οι φιλελεύθερες προσεγγίσεις περί αξίας, ευπώλητων βιβλίων και κέρδους δεν αποτελούν μονάδες υπολογισμού ποιότητας. Η ποιότητα κάθε σύνθεσης πρωτίστως λανθάνει στα μέσα σύνθεσης λόγου και συναισθήματος.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε για ποιότητα στην Ποίηση θα την αναζητήσουμε στη διαχρονικότητα. Τούτη είναι το αλάνθαστο μέτρο για τη θέαση της αξίας μιας σύνθεσης ή ενός δημιουργού μέσα από τις διαστάσεις που παίρνει στο νου και την ψυχή των ανθρώπων. Όταν ένα έργο καταφέρνει και "μιλά" σε ανθρώπους διαφορετικών κοινωνιών, μόνο τότε μπορούμε να μιλήσουμε για αντικειμενική αξία και ποιότητα[7]. Είναι σαν μία υπερχρονική και υπερτοπική συνεργασία του αναγνωστικού κοινού για τη συναρμολόγηση των θραυσμάτων του ποιητικού παζλ. Υπό ένα τέτοιο σκεπτικό μάλιστα το κλασσικό μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως λαϊκό, εφόσον γίνεται με τον καιρό κτήμα των λαών.

Ωστόσο, σήμερα η τέχνη τείνει να υποβιβαστεί σε διαφημιστικά μηνύματα. Πρόκειται για τη μεταμοντέρνα οικειοποίηση του καλλιτεχνικού από το εμπορικό. Έτσι, η τέχνη συνδέεται με τον υποκειμενισμό της αγοράς ενός προϊόντος καθιστώντας τελικά την ίδια την τέχνη ένα εμπόρευμα που πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όσων γίνεται περισσότερων αγοραστών/αναγνωστών. Μα η πραγματική τέχνη είναι ανεκτίμητη. Δεν μπορεί να μπει στο συρμό της αγοράς (όσο κι αν προς στιγμήν την αποζητούμε).

Δε θα ήταν υπερβολή αν ισχυριζόταν κανείς πως η ποίηση εξ ορισμού είναι αντιεμπορική. Δεν μπορεί να αντικειμενικοποιηθεί ούτε μέσα από φιλολογικές αναλύσεις ούτε μέσα από τους παρακμιακούς μηχανισμούς της καταναλωτικής τέχνης που αντιλαμβάνεται το γυμνό ως εμπόρευμα και διασκευάζει το εύπεπτο "σκυλάδικο" για τις ανάγκες προώθησης αγαθών. Γιατί, άλλωστε, κατά το Ραφαηλίδη, η -πολύπαθη- αισθητική του παρόντος είναι η ηθική του μέλλοντος, ενός μέλλοντος αντιαισθητικού που κρατά μακριά από το ευρύ κοινό τις τέχνες, ενός μέλλοντος εμπορευματοποίησης ακόμα και των λέξεων. Κι ας υπογραμμίσουμε ότι η κουλτούρα πρέπει να ορισθεί σε αναφορά προς το κοινωνικό πράττειν, στο οποίο διαπλέκονται το συλλογικό και το ατομικό πράττειν. Η δράση του ατόμου προκύπτει από τις ψυχολογικές και κοινωνικές συνθήκες, από την ατομική πορεία της ζωής και από τους πολιτιστικά προετοιμασμένους προσανατολισμούς[8].

Μακριά, λοιπόν, από κάθε εμπορική διάθεση και μακράν της φίλαυτης αντίληψης ότι η ποίηση δύναται να εκφράσει κάτι το αντικειμενικό ο δημιουργός επί έτη ποιεί ήσυχα. Η ποίησή του είναι υπαρξιακή και στοχαστική. Ο στοχασμός ελλοχεύει σχεδόν σε κάθε στίχο. Ακόμα και πίσω από τις εικόνες μπορούμε να αντικρίσουμε τις βαθύτερες σκέψεις του δημιουργού. Στόχος του ποιητή είναι να εκφράσει τις αγωνίες του, τις ανησυχίες του για το παρελθόν, το μέλλον και ιδίως το παρόν.

Ας μην παραβλέπουμε, εξάλλου, ότι η αλήθεια της τέχνης είναι εκείνη των συναισθημάτων που μεταφέρονται ή λειτουργούν ως αγωγοί ενός μηνύματος. Και αυτή η αλήθεια είναι το μόνο αντικειμενικό στοιχείο στην ποίηση. Και τούτη την -υποκειμενική- αλήθεια η ποίηση της μεταφέρει αμεσότερα από κάθε άλλη τέχνη. Με τη γλώσσα ως θεμελιώδες μέσο, η ποίηση μετατρέπεται στο ταχύτερο μέσο αμφισβήτησης, υπεράσπισης, κριτικής. Η γλώσσα για την ποίηση είναι ό,τι τα χρώματα για το ζωγράφο. Γι’ αυτό, άλλωστε, η ποίηση ήταν από η πρώτη τέχνη που απαγορεύονταν σε καιρούς αυταρχισμού, η πρώτη που λογοκρίνονταν.

_________________

[1] Και τούτο ισχύει για όλες τις τέχνες. Ας μην λησμονούμε ότι ο Μονέ και οι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι δεν καλούνταν να εκθέσουν στη Γαλλία για πολλά χρόνια ενώ οι κριτικοί τους αποκαλούσαν τρελούς. Ανάλογα παραδείγματα έχουμε πολλά.

[2] Πόσους δεν κατατρύχει η ερώτηση τι θέλει να πει ο ποιητής;

[3] Προτείνεται να βγουν οι άνθρωποι των τεχνών (ποιητές, ζωγράφοι κ.ά.) να διδάξουν το κοινό, να αρθρογραφήσουν για την τέχνη του, να σχολιάσουν έργα τέχνης, νε κάνουν οικεία τη πολυγλωσσία της τέχνης και να αποκαλύψουν δημιουργούς (παλιούς και σύγχρονους) και τις τάσεις που μέχρι σήμερα αναπτύχθηκαν.

[4] Κάποιοι την ονομάζουν σπάνε αυτή τη γενιά σε γενιές του ’70 και του ’80. Μία διάκριση με την οποία διαφωνούμε γιατί οι καλλιτεχνικές γενιές δεν ορίζονται χρονολογικά, αλλά βάσει των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών.

[5] Ονόματα μπορούμε να προτείνουμε αρκετά. Από τον πολυγραφότατο Γιάννη Λειβαδά, τον βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών Δημήτρη Σολδάτο, τον πολυβραβευμένο και με συνεχείς πειραματισμούς στη γραφή Άθω Χαζτηματθαίου, τον εξαίρετο Βαλάντη Βορβό, ή τους λίγο μεγαλύτερους Θέμη Δημητρακόπουλο (Ιάσων Λειδινό) και τον Πέτρο Θεοδωρίδη ή τους νεώτερους Ανδρέα Αντωνίου και Αχιλλέα Κατσαρό… Και τούτα μόνο ενδεικτικώς προσπερνώντας δεκάδες αξιόλογους δημιουργούς που δε χωρούν σε μία υποσημείωση.

[6] Δεν είναι τουριστικά αξιοθέατα -με την κυριολεξία του όρου- μόνο τα νησιά με τις θάλασσες, το μεταμεσονύχτιο σκυλάδικο, το ελεύθερο αλκοόλ, το αρχαίο θέατρο ως αρχιτεκτόνημα και οι οικισμοί, αλλά και ο σύγχρονος πολιτισμός. Γιατί να μη διοργανωθούν ειδικές βραδιές ποίησης και εκθέσεις ειδικά για τουρίστες;

[7] Ας μην παραβλέπουμε ότι ο Καβάφης έγραφε στις αρχές του Κ΄ αιώνα στην Αλεξάνδρεια, αλλά τα μηνύματά του ηχούν τόσο σύγχρονα, σε μία διαφορετική κοινωνία, με άλλες ανάγκες και διαφορετικές καταστάσεις. Αναλόγως και για κλασσικούς πια ποιητές.

[8] Claudius Messner, Η κουλτούρα ως δυνατότητα απαντήσεων, μτφ. Δημήτρης Δημούλης, περιοδικό Θέσεις, τ. 61 (Οκτώβριος - Δεκέμβριος 1997).

 

Δήμος Χλωπτσιούδης για το http://tovivlio.net/ και το www.culturecy.com

 

 

 

dimos culturecy

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων. Ανήσυχος πολιτικά και κοινωνικά δραστηριοποιείται ενεργά στα κοινωνικά κινήματα της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Διατηρεί το κοινωνικής και πολιτικής κατεύθυνσης ιστολόγιο "ο δείμος του πολίτη" και το εκδοτικό "στη χώρα των κανιβάλων". Έχει πολλές συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο tvxs.gr και στα "Ενθέματα" της Κυριακάτικης Αυγής, schooltime.gr, eklogika.gr κ.ά. Έχει συγγράφει τα βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (πολιτικό δοκίμιο, 2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), «7 δοκίμια» (συλλογή δοκιμίων, 2013), «η οργή της πεταλούδας» (ποιητική συλλογή, 2013) και "η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (πολιτικό δοκίμιο, 2014). Έχει πάρει μέρος σε πολλές λογοτεχνικές δράσεις.

Published in Λογοτεχνία

More...

No sub-categories to show!
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Tomato Green Blue Cyan Pink Purple

Body

Background Color
Text Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction